Maatschappelijke kosten-batenanalyse onthult: zzp’ers zijn cruciaal voor volksgezondheid en zorgcontinuïteit
Zelfstandig zorgprofessionals leveren jaarlijks een maatschappelijke meerwaarde van 500 miljoen tot 1,5 miljard euro aan de Nederlandse samenleving. Dit blijkt uit onafhankelijk onderzoek dat SEO Economisch Onderzoek uitvoerde in opdracht van SoloPartners, de brancheorganisatie voor zorg-zzp’ers. Het rapport “De waarde van zzp’ers in de zorg” is de eerste maatschappelijke kosten-batenanalyse van zelfstandig zorgpersoneel in Nederland. De boodschap is glashelder: zonder deze zelfstandigen stijgen de wachttijden, nemen gezondheidsproblemen toe en verdwijnt circa 0,2% van het bruto binnenlands product aan zorgproductie en -winst.
Miljardenbijdrage aan zorgproductie en gezondheidswinst
Een veelgehoorde ‘bewering’ is dat zzp’ers weinig tot geen bijdrage leveren aan de maatschappij. Het recente onderzoek, dat de volledige impact wetenschappelijk in kaart brengt, laat een ander beeld zien. Het toont aan dat de 131.000 zelfstandigen in de zorg in 2023 verantwoordelijk waren voor ongeveer 7,5 miljard euro aan zorgproductie; productie die anders voor een aanzienlijk deel niet had plaatsgevonden. De meerwaarde ontstaat voornamelijk doordat het zzp-schap leidt tot hogere arbeidsdeelname in de zorg. Dit resulteert in extra zorgproductie en daarmee in gezondheidswinsten.
Zorg-zzp’ers – levensader van het zorgsysteem
“Zorg-zzp’ers vormen dus geen randverschijnsel, maar een levensader van ons zorgsysteem,” zegt Loe van Erp, directeur van SoloPartners. “Het onderzoek laat zien dat er een maatschappelijk optimaal niveau bestaat voor de inzet van zzp’ers in de zorg. Dit aandeel is dus niet ‘nul zzp’ers’, zoals sommigen beweren. Het is een evenwichtige mix waarin de maatschappelijke voordelen maximaal worden benut” benadrukt Van Erp. “Het rapport bevestigt, in alle doorgerekende scenario’s, een positief maatschappelijk kosten-batensaldo tussen 400 miljoen en 3,2 miljard euro per jaar.”
Een aantal belangrijke uitkomsten uit het onderzoeksrapport laat zien dat het zzp-schap in de zorg bijdraagt aan:
- een hogere arbeidsdeelname in de zorg (1 tot 2% meer zorgverleners);
- 100 tot 200 miljoen euro extra productie en winst;
- 100 miljoen euro besparing op ziekteverzuim, scholing en ontslagkosten;
- 300 miljoen tot 1,4 miljard euro aan directe gezondheidswinsten voor de samenleving.
Oproep aan politiek en overheid
Voor het eerst liggen er harde cijfers op tafel over de maatschappelijke kosten en baten van het zzp-schap in de zorg. Het rapport biedt beleidsmakers dan ook een unieke kans. “We roepen politiek en overheid op: gebruik deze data in toekomstige besluitvorming. Baseer beleid op feiten, niet op aannames. Zzp’ers in de zorg zijn een essentieel onderdeel van de oplossing. We moeten hun inzet versterken, niet ondermijnen” stelt Van Erp.
SoloPartners pleit daarom voor een nieuw perspectief in het zzp-debat:
- Erken de onmisbare rol van zelfstandig zorgprofessionals in het zorgstelsel.
- Faciliteer een gezonde balans tussen zelfstandigen en personeel in loondienst.
- Ontwikkel beleid dat de voordelen van het zzp-schap behoudt terwijl de nadelen worden beperkt.
- Stimuleer zorgorganisaties om meer autonomie en flexibiliteit te bieden aan werknemers.
Zorg-zzp’ers zijn de oplossing, niet het probleem
Een substantieel deel van de huidige zelfstandigen verlaat de zorgsector als zij niet meer als zzp’er mag/kan werken. Het onderzoek schat in dat 1 tot 9% van de huidige zzp’ers buiten de zorg gaat werken en 1 tot 2% inactief of met pensioen zou zijn. Het zzp-schap is daarmee essentieel om gekwalificeerde zorgprofessionals voor de sector te behouden.
“Dit onderzoek bevestigt wat wij al jaren zien in de praktijk: zelfstandig zorgprofessionals zijn niet het ‘probleem’ maar juist de ‘oplossing’ in onze uitdagende zorgsector. Het rapport onderbouwt wetenschappelijk dat de zorgcapaciteit zonder zzp’ers significant zou afnemen. Met alle gevolgen voor patiënten en cliënten van dien”, aldus Loe van Erp.
Aanleiding voor het onderzoek
Naar aanleiding van het maatschappelijke en politieke debat over de inzet van zzp’ers in de zorg, heeft SoloPartners opdracht gegeven voor het onderzoek. De discussie draait om het vinden van een evenwicht tussen de voordelen van autonomie en flexibiliteit voor zorgverleners en de waarborging van kwaliteit en continuïteit van zorg. Daarnaast spelen zaken als schijnzelfstandigheid en de sociale zekerheid van zzp’ers een rol. Het onderzoek beoogt meer inzicht te geven in de economische en maatschappelijke waarde van zzp’ers in de zorg, tegen de achtergrond van een veranderende zorgvraag en wet- en regelgeving.
Over SoloPartners
Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van SoloPartners, de brancheorganisatie voor zzp’ers in de zorg met zo’n 40.000 leden. SoloPartners ondersteunt zorg-zzp’ers met kennis, ervaring en allerlei tools om te voldoen aan de geldende wet- en regelgeving. SoloPartners is een invloedrijke belangenbehartiger en vraagbaak voor zowel (niet-)leden als overheden, zorginstellingen, zorgverzekeraars, belangenverenigingen, (vak)pers en andere spelers op de markt.
Over het onderzoek
Het onderzoek is uitgevoerd door SEO Economisch Onderzoek. Voor de analyse is gebruik gemaakt van een combinatie van economische theorie, empirische gegevens, een onafhankelijke enquête onder zzp’ers en werknemers in de zorg, en expert-opinies.
Bron: Solopartners
