Thuiszorgcliënten kunnen doorgaans over één ding gerust zijn: er zijn mensen om hen heen die om hen geven en willen helpen. Niet alleen professionals zoals jij, maar ook mantelzorgers. Hoe beter beide partijen samenwerken, hoe cliëntgerichter de zorg. Hieronder geven we een kort stappenplan.
Volg de volgende stappen om thuiszorg (nóg) beter af te stemmen met mantelzorgers:
- Breng het mantelzorgnetwerk van de cliënt in kaart
- Breng de zorgbehoefte in kaart, samen met de cliënt en mantelzorgers
- Verdeel zorgtaken naar kunde en draagkracht
- Zorg voor goede communicatie
- Blijf de samenwerking evalueren
1. Breng het mantelzorgnetwerk van de cliënt in kaart
De belangrijkste personen in het leven van de cliënt ontmoet je al snel: partners en kinderen bijvoorbeeld. Maar andere familieleden, buren of vrienden? Die springen vaak ook bij, maar zijn niet altijd in beeld.
Het nadeel is dat het mantelzorgnetwerk van een cliënt in beeld brengen tijd kost. Toch is het een belangrijke investering om de zorg goed af te stemmen met alle betrokkenen.
2. Breng de zorgbehoefte in kaart, samen met de cliënt en mantelzorgers
Jij weet als geen ander: goede zorgverlening begint met een goed zorgplan. Als professional kun jij – samen met je collega’s – beoordelen wat de cliënt nodig heeft aan (professionele) fysieke én geestelijke zorg.
Vooral op het vlak van geestelijke behoeftes kunnen mantelzorgers bijdragen. Zij kennen de cliënt immers persoonlijk, en maken dagelijks mee waar iemand blij van wordt (of juist niet), en bijvoorbeeld waar iemand mee worstelt.
3. Verdeel zorgtaken naar kunde en draagkracht
Is het netwerk in beeld, de zorg geïndiceerd, het zorgplan geschreven en alle taken bepaald? Dan is het een goed idee om met alle mantelzorgers om tafel te gaan. Oók degenen die slechts af en toe komen, bijvoorbeeld om een boodschap te halen of de cliënt even gezelschap te houden. Vragen die je dan kunt stellen, zijn:
- Wanneer is eenieder beschikbaar?
- Wat kan iemand wel en niet doen?
- Welke met name medische handelingen moeten door een zorgverlener gedaan worden?
- Waar kunnen mantelzorgers taken uit handen van verpleegkundigen nemen, zodat jij en je collega’s meer tijd hebben voor professionele zorg?
- Waar kunnen mantelzorgers de professionele zorg aanvullen?
Er is ook een andere, belangrijke vraag om aan mantelzorgers te stellen: waar lopen zij tegenaan wanneer zij voor hun naaste zorgen? Daaruit volgen ook deze vragen:
- Hebben alle mantelzorgers genoeg tijd voor zichzelf?
- Kunnen zij zich voldoende ontspannen wanneer zij geen directe mantelzorg verlenen?
- Hebben ze genoeg rust en slapen ze goed?
Wat de laatste vraag betreft: in de praktijk blijkt dat mantelzorgers regelmatig niet aan goede nachtrust toekomen. Vanwege piekeren, bijvoorbeeld, omdat zij zich zorgen maken over hun naaste. Of omdat zij ’s nachts er steeds uit moeten om ondersteuning te verlenen.
Als dit laatste het geval is, kunnen jullie uiteindelijk concluderen dat nachtzorg nodig is. Niet alle mantelzorgers weten dat deze vorm van thuiszorg bestaat. Dus goed om ze hierop te wijzen.
4. Zorg voor goede communicatie
De beste plannen kunnen in het water vallen wanneer de communicatie gebrekkig is. Dus bespreek duidelijk met elkaar hoe iedereen op de hoogte blijft. In hoeverre overdracht nodig is – niet alleen tussen verpleegkundigen onderling, maar tussen professionals en mantelzorgers.
Tegenwoordig zijn er heel wat digitale tools om jullie te ondersteunen hierbij. Je werkgever heeft daar vast al systemen voor ingericht.
5. Blijf de samenwerking evalueren
Tot slot is regelmatige evaluatie met alle betrokkenen – dus inclusief mantelzorgers – heel belangrijk. Jij weet als geen ander: de zorgbehoefte van een persoon staat nooit stil. Die behoefte kan groeien en/of veranderen. Goed om daarop steeds het zorgplan aan te passen, en (nieuwe) taken te (her)verdelen.
Betere, menselijkere zorg
Goede afstemming met mantelzorgers is en blijft een uitdaging. Maar zie jij hun meerwaarde, en heb je de samenwerking eenmaal goed op de rit? Dan kan de zorg niet alleen efficiënter en effectiever, maar óók menselijker worden. Uiteindelijk natuurlijk allemaal in het voordeel van degene waarvoor iedereen het doet: de cliënt, die zich gezien, gehoord en veilig voelt dankzij het team van mensen om hem of haar heen.
